Escola de Cultura de Pau
CatalanEspañol (spanish formal Internacional)English (United Kingdom)
FacebookTwitter
Entrevista amb Vicenç Fisas, Cumhurriyet (Turquia) PDF Imprimeix Correu electrònic
dimarts, 15 de desembre de 2015 11:13

Vicenç Fisas, Director de l'Escola de Cultura de Pau, Universitat Autònoma de Barcelona.

[Haber görseli]


Yıl 1987. Güney Sudan’da silahlı muhalif grup SPLA ile Sudan Silahlı Kuvvetleri arasındaki savaş başlayalı 3 yıl olmuştu. Bağımsızlık isteyen Güney’de şehirler güvenlik güçleri tarafından kuşatılmıştı. Şehirlere giriş ve çıkışlara izin verilmediği gibi gıda yardımı da yapılmıyordu. Ölü sayısı 1.5 milyonu bulmuştu. O tarihte Güney Sudan’ı ziyaret eden heyetin içinde yer alan dünya çözüm süreçleri mimarlarından Vicenç Fisas da vardı. “Asla iki yıl içerisinde bir barışın olabileceğini düşünmemiştim. Ama iki yıl sonra barış masasına oturuldu” diyor Fisas, Türkiye’de bugün yaşanan benzer durumu hatırlattığımızda.

Vicenç Fisas, Türkiye Barış Meclisi’nin davetlisi olarak üç gün boyunca Türkiye’de deneyimlerini aktardı. Bir de üç kritik görüşme yaptı. Türkiye Barış Meclisi Sözcüsü Hakan Tahmaz ile önce bugün sürecin tek muhatabı olan Kamu Güvenliği Müsteşarlığı ile ardından HDP ve CHP temsilcileri ile görüştü. Hem onların sorularını yanıtladı hem de önerilerini sıraladı. Barış Meclisi’nin haftasonu düzenlediği konferansta vurguladığı “dili silahsızlandırma” önerisi Türkiye’de birçok kişinin başının belaya girmesine yol açmıştı. Oysa Fisas’a göre “Çatışmayı sonlandırmak istiyorsanız ‘terörist’ kelimesini kullanmayacaksınız”. Tüm dünyada ‘terör örgütü’ listesindeki örgütlerle müzakereler yapılmıştı, yapılıyor. Buna dayanarak müzakereleri sonlandırmak yanlış.

BARIŞ SÜRECİ YOK

Yaptığı görüşmeler, izlenimler ve konuşmaların ardından mevcut duruma baktığı zaman umutsuz konuşuyor Fisas: “Maalesef bir barış süreci şu anda yok Türkiye’de.”</Fisas’a göre barış sürecinin olması için gereken üç şart var ve bunların hiçbiri de bugün Türkiye’de yok: “İlk şart sorunun varlığını kabul etmek. İkincisi sorunun tanımıyla ilgili aşağı yukarı paylaşılır şeylerin olması. Yani ‘bu sorunun doğma nedenleri, tanıları nelerdir’. Üçüncü koşul ise sürecin aktörleri olan kişilerin sürece dair inançlarının olması, tamamen iyi niyetli olmaları, başlarken bu işi çözmeye yönelik iyi niyetli yaklaşım ve güven duygusuna sahip olmaları gerekir. Bu üç koşul oluştuğunda başarı kaçınılmazdır, gerisi sadece metodolojidir.

ERDOĞAN’A ÖNERİ

Türkiye’de kısa bir süre önce bu koşulların oluştuğunu ve sürecin başladığını ancak ‘Kürt sorunu benim sorunumdur’ diyen Erdoğan “Ne Kürt sorunu ya’ noktasına gelince çözümün de sekteye uğradığını anımsatıyorum Fisas’a. Ve soruyorum “Erdoğan nasıl ikna edilebilir ya da o ikna olmadan bir süreç başlayamaz mı?

“Sayın Erdoğan’a önerim eski durumuna dönmesi yani zamanında bir sorunun varlığının kabul etti ve hatta bu konuda bazı jestlerde bulundu. Doğrusu yine o yaklaşımına dönmesi” diyor ve kritik bir analizde bulunuyor: “Barış inşa süreci hiçbir zaman politik kaygılarla ele alınmamalı. Çok tutarlı olmak gerekir. İyi niyetin, bir iradenin olması gerekir. Politik gelgitlere kurban etmemek ve onlara bağlamamak gerekir. Erdoğan’a hatırlatmak isterim ki son 30 yılda çözümlenen sorunların dörtte üçü masada çözümlendi.”

SİVİL TOPLUM KURAR

‘Terör’ konusunun altını çizme ihtiyacı duyuyor Fisas: “Türkiye’deki gibi bir Kürt sorununun varlığını tanıma gibi bir sorun varsa sadece ‘terörizm’ sorunu var deyip de işin içinden çıkamayız. Bütün çatışmaların olduğu yerlerde aktörlerden bazıları tarafından uygulanan terörist eylemler, aktiviteler olmuştur, olur. Zaten barış süreçlerinin amacı da bunları ortaya çıkaran ortamı sona erdirmektir.”

Peki, yapılması gereken ne?

Fisas’a göre, tarafların bu konudaki düşüncelerini, durumlarını açıklamaları gerekiyor. Bunun için de parlamento zemini kullanılmalı. “Konuşulmalı” diyor Fisas, genel kurul salonunda, grup odalarında çay içilirken bile konuşulmalı. Bütün parlamento binası bunun için kullanılmalı ve parlamento binası üzerinde bir barış inşa edilmeli. Üstelik hiçbir sandalye boş kalmadan. Çünkü , “Tanrı hiçbir çatışmayı sonsuza dek sürsün diye planlamadı.”

Politik aktörler barış düşüne sahip değillerse bunu toplumun diğer kesimleriyle inşa etmeye başlamak lazım. “Sivil toplum örgütleri, dini kurumlar, işinsanları, sanatçılar. Nihayetinde hepsi Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı ve buradan başlayabiliriz” diyor.

Türkiye’deki durumun dünyadaki birçok olay ile benzemediğine dikkat çekiyor Fisas: “Bu tür çatışmaların hemen hepsinde ortak olan bir şey var. Talepte bulunan gruplar en üst aşamada bağımsızlık isterler. Hükümet ve devletler de onlara en azını vermeye uğraşır. İkinci durumda bu çatışmalarda taraflardan biri gücü ele geçirmeye çalışır. İşin pozitif tarafı Türkiye’deki durum esas itibarıyla bu ikisine de denk gelmiyor."

Fisas, Türkiye kamuoyundan ve siyasilerinden daha gerçekçi bir okumayla devam ediyor: “Çünkü Türkiye’de ne gücü ele geçirmek gibi bir amaç var ne de bağımsız olmak gibi bir hedef. Aksine en temel düzlemde bir talep var; o da tanıma ve bu tanımaya bağlı birlikte yaşam alanı. PKK’nin varlığı problemin bir nedeni değil, bir sonucu. Bu anlamda da işin özüne dönmemiz gerek. Ve esas itibarıyla bu sorun çok daha basit bir şekilde çözümlenebilir. Küçük jestlerle başlanabilir.”

KOLOMBİYA’DA KOLUMA İDDİAYA GİRDİM, TÜRKİYE’DE BIYIĞIMIN TELİNE GİRMEM

Türkiye’de herkesin merak ettiği şey “hükümetin bu süreci nereye götüreceği”. Fisas’a deneyim ve izlenimleriyle bu soruya nasıl yanıt verebileceğini soruyorum. Manidar bir giriş yapıyor: “Başkanla konuşma imkânım olmadı.”

Deneyimlerinden yola çıkarak devam ediyor: “Kolombiya’da hem televizyon hem de gazetecilerle iddiaya girdim. Dedim ki önümüzdeki yılın sonuna doğru barış anlaşması imzalanmazsa kolumu keserim. Ama Türkiye’de bıyığımın bir teline bile böyle bir iddiaya giremem.”

O nedenle diyor ki, ilk adım çok basit o da elini uzatmak ve buyurun konuşalım demek. Bu olduktan sonra sıra metodolojiye gelecek. Ve tekrarlıyor, “Şu anda PKK’nin silahsızlandırılmasını konuşmak çok da anlamlı olmuyor, başlangıcı yapamadığımız için. Bütün dünyadaki örneklerde silahsızlanma son aşamadır.”

Bir başka örnek anlatıyor.1976’da Endonezya’nın Açe bölgesindeki silahlı muhalif grup GAM (Özgür Açe Hareketi) bağımsızlığını talep etti. Anlaşmazlık 15 bin kişinin ölümüne yol açtı. 2004’ün Aralık ayında Açe’de tsunami 170 bin kişinin ölümüne yol açtı: “Bu tsunami sorunun yedi ayda bitmesini sağladı. Taraflar bu kadar ölüm üzerine biz ne yapıyoruz dedi ve yedi ay içinde bir çözüme ulaştılar.

Türkiye’de sivil, politik tsunaminin gerçekleşmesi için bu kadar ölüye gerek yok. Yapılması gereken çok basit bir tanımayı gerçekleştirmek. Ve bunu zenginlik olarak görmek.”



Veure més: http://www.cumhuriyet.com.tr
 
improcesos

RESUM TRIMESTRAL:
Setembre de 2015 (en castellà)
Juny de 2015 (en castellà)
Març de 2015 (en castellà)
Setembre de 2014 (en castellà)
Juny de 2014 (en castellà)
Març de 2014 (en castellà)
INFORMES:
Acuerdos de paz y ratificación del estatuto de Roma de la corte penal internacional. (en castellà) Juny 2015
Freqüència de les rondes de negociació. (en castellà) Febrer 2015
Tema especial: CIUDADES NEGOCIADORAS EN 2013 Y 2014. (en castellà) Gener 2015
El procés de desarmament de l'IRA a Irlanda del nord. Lliçons per a Colòmbia. (2013, en castellà)
Roles de un proceso de paz. (2013)
Diplomacias alternativas en contextos de conflicto. (2013, en castellà)
"Directrices de las Naciones Unidas para una mediación eficaz" (2013, en castellà)
Overcoming obstacles: Crises in peace processes. (en anglès) Novembre 2010.
Mediation in armed conflicts. (en anglès) Novembre 2010.
Introducció als processos de pau. (en castellà) Març 2010
Processos de pau comparats. (en castellà) Abril 2010
Superant obstacles: Les crisis en els processos de pau. (en castellà) Setembre 2010
Diplomàcia ciutadana i diplomàcia paral·lela en conflictes armats. (en castellà) Octubre 2008
Es possible transformar les tensions en oportunitats per a la pau? (en castellà) Febrer 2008
Informe sobre la situació i tractament de les persones i institucions que participen en diàlegs o negociacions amb grups armats a fi i efecte d’obrir o consolidar un procés de pau.(en castellà, 14.11.2007)
Verificacions d'alto el foc (document del centre HD, 2004). (en castellà)
La gestió d'alto al foc enmig de les negociacions: Lliçons per al cas colombià. (en castellà)
MODELS DE PROCESSOS DE PAU Estudi comparatiu 1995-2005. Gener 2006
COMUNICATS:
Comunicat sobre el procés polític Basc. 10.06.10
El continent Africà, en el centre dels esforços de pacificació. 11.10.06
La falta de voluntat política posa en perill el procés de pau a Côte d’Ivoire. 29.09.06
European list of terrorist groups can harm some Peace Processes (en anglès) 03.10.05
DOCUMENTS NACIONS UNIDES I DE LA UNIÓ AFRICANA:
Gestionant els processos de pau. (1 volum) (en anglès) 01.07.2013
Gestionant els processos de pau. (2 volum) (en anglès) 01.07.2013
Com abordar la violència sexual relacionada amb els conflictes en el decurs de les hostilitats i en els acords de cesament d'hostilitats. (en castellà i anglès) 15.10.2012
Guía per a una mediació efectiva. (en castellà i anglès) 05.07.2012
Enfortiment de la funció de mediació en l'arranjament pacífic de controversies, la prevenció de conflictes i la seva solució. (en castellà i anglès) 25.06.2012
Diplomàcia preventiva. (en anglès) 26.08.2011
Resolució 1325. (en anglès) 31.10.2000
ESTRATÈGIA NOVIOLENTA:
- "Sobre el conflicto noviolento estratégico: Entendiendo sus principios básicos", Robert L. Helvey. http://www.aeinstein.org
- "De la dictadura a la democracia", Gene Sharp. http://www.aeinstein.org
- "Civil Resistance and Power Politics", Adam Roberts y Timothy Garton Ash. http://ukcatalogue.oup.com
- The Albert Einstein Institution: www.aeinstein.org
- Resistencia civil en Wikipedia: http://en.wikipedia.org
- Links: http://cis.politics.ox.ac.uk/research/Projects/civ_res_links.asp
- "People Power and Protest since 1945: a bibliography on nonviolent action", April Carter, Howard Cñark and Michael Randle
http://www.civilresistance.info

- "Teoría e historia de la revolución noviolenta", Jesús Castañar, Virus Editorial, 2013, 327p
Webs sobre processos de pau i negociació
Algunes adreces útils sobre diplomàcia ciutadana


Plaça del Coneixement - Edifici MRA (Mòdul Recerca A), UAB, 08193 Bellaterra, España - Tel. (+34) 93 586 88 48 
    Fax. (+34) 93 581 32 94 - escolapau@uab.cat